A̱kpat (wap)
A̱kpat (a̱yiyirak a̱yaan: a̱ntyok A̱kpat, a̱nab A̱kpat) A̱kpat nba a̱ yet ba̱nyet ba a̱ ryaat wap nKpat ni. Ba sshi a̱zagbang a̱jenshring an byrim ka̱byen Afrika.
Ba ryaat wap nkpat nyyi na yet a̱mba̱hwa a̱zama Arabic ka̱yat sot nwap Afro-Asiatic. A̱kpat a̱ yet du̱kwang tu̱yring ti a̱ tssung ka̱yat sahel bu̱ ba̱yaan ba ya nwang ka̱yat savanna a̱nyyi Niger bu̱ a̱za̱gbang ka̱za Nigeria ni ka̱tswa nba ka a̱ bai milyon 86, bu̱ ba̱yaan ba shii ni ka̱ya Benin, Cameroon, Ivory Coast, Chad, the Central African Republic, Togo, bu̱ Ghana, bu̱ ba̱yaan ntywat ka ya Sudan, Eritrea, Equatorial Guinea, Gabon, Senegal, bu̱ Gambia.
A̱kpok na̱bvwa nu ba n dyaat kpat ni a̱ trak a̱ tyak a̱za̱gbang a̱zanshring nbyrim Afrika an kkwan na ba bvwo naat an bvwot hajj nyai a̱za̱gbang du̱tyin naat ka̱za ni, wwang srwap a̱kkwot nkyei njijak sahara nu, bu̱ ka̱tswa ba̱nyet ka sshi a̱gba̱dang ka̱nkrang Agadez. A̱kpat a̱yaan a̱ bvo man tung a̱ drok a̱ su swrang an ghep a̱gba̱dang nkyei ba̱shekkwot u u na̱nkrang da ni di Lagos, Port Harcourt, Accra, Abidjan, Banjul bu̱ Cotonou nbrang bu̱ na̱bvwa na̱yaan a̱za̱gbamg ka̱za Afrika da ni di Libya ni a̱rya na a̱ bai 500 ni. Ba̱nyet ba ni a̱ swat u na̱ma-cwang na̱nkrang a̱kukkwo na̱nkrang u ba yin n kap nkyang bu̱ bra̱ng nyam ni wwon a̱ bvo yya a̱bvwan ka̱yat ka̱ryi bu̱ a̱ma̱nyyi na̱byen Afrika ka̱ram ya du̱tyok ba̱shong. Ba ryat kpat wap a̱ nyai Afrika bu̱ A̱shya ni an sot nwap ka̱zzu Chadic.
Ka̱nkrang Daura nka a̱ yet a̱katyi ntada nwap a̱kpat bu̱ ba̱nyet ba. Ka̱nkrang ka a̱ kop a̱ rau sa̱rei na̱nkrang a̱kpat an tada bu̱ yya swat nba ji.
Daura, a̱za̱gbang Ka̱za nu a Najerya nu a̱ yet a̱kukkwo ka̱nkrang ka̱byen a̱kpat u. A̱kpat Gobir, nba a̱mi a̱bvo man dyaat a̱kukkwo du̱ryem nwap nkpat u. Ka tsup nkkang a Katsina nu a̱ yet ka̱nkrang a̱katyi bu̱ ka̱kpri du̱twang yya tswa ka̱ta̵̱ssu ma Sokoto a cong a̱ bu sook ka̱bvwa ka an cei a̱rya sencori a̱mba 19 ka̱ram ka̱shei Usman Dan Fodio. ̱