Arago
| Subclass of | food ingredient, useful plant, poisonous plant |
|---|---|
| Part of | Brazilian cuisine |
| Has use | fodder, medicinal plant, vegetable, agriculture |
| Short name | M. esculenta |
| Taxon name | Manihot esculenta |
| Taxon rank | species |
| Parent taxon | Manihot |
| Has fruit type | capsule |
| This taxon is source of | cassava root, Oloyti, tapioca, sweet cassava, bitter cassava |
| Indigenous to | South America |
| External data available at URL | https://www.gbif.org/dataset/31dc1507-a6e1-4233-a8df-c7a78596a7e4 |
| Hardiness of plant | 10 |
| Taxon author citation | Crantz |
| GRIN URL | https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=431678 |
| Sequenced genome URL | https://plants.ensembl.org/Manihot_esculenta |
A̱ra̱go (Manihot esculenta), Nu ba nyei a̱ra̱go, (ka̱yat a̱yiyrek ka ba yei na̱bvwa na̱yaan ni) a̱ ryyi du̱ nkon a̱hwwung ni, an byin Euphorbiaceae u̱ ba̱nyet ka̱tak Amerika, nyyai Bãrazil, Paraguay bu̱ a̱za̱gbang Andes. Ba kap a̱rogo u̱ du̱rya, ba ku kap a̱za̱gbang ka̱tak bu̱ a̱za̱gbang du̱tyin a konzan du̱kwoi, nu a̱yet a̱gbadang kyangya nu ba ya ni. Ba wrang a̱rogo a̱mi a̱ ya, ma ba̱ bvan a̱kpok a̱n yya nkyang nzaan. A̱yet kkwu a̱ ryyi di a̱nan ni. Ba̱nyet a̱ ya wwon ba bvo tyei yam i, Nka̱mpani yya pfong bu̱ a̱rogo a̱n yya nkyang. Farafa Brazil bu̱ a̱gari a̱za̱gbang a̱jenshring A̱firika, a̱yet npyyi na ba ya ni, nyyai a̱rogo nu ba kwang ni au̱ (ba krang a̱n yya a̱gari).
A̱rogo, nu a̱yet a̱gbadang kyangya nu a̱ wwat cet ni nbam bu̱ du̱cci nsaai, bu̱ yakpat, a̱ tyyi na̱ byyi kpungtun; ba̱nyet cci-kop nccj-kop cci tsson a̱ swat ka̱sa mba ka an nu. A̱ byyi kpungtun a̱ran nkyang nzaan rot syang a̱ ku ya ba wwon a̱ droka̱tyyi u̱ ka̱byen ka a̱ san cet ni. Ba̱nyet ba a̱ ku kap ba̱gu̱ngan ni mba a̱yet Naijeriya.
Ba kap a̱cwai bu̱ a̱yinyyat a̱rogo sa̱rei mba a̱byyi du̱kkwu ma ba kap a̱cwai u̱, ba̱gu̱ngan. Ba na ku jjyi ba̱shinsshon bu̱ tsutswat rot a̱ ga ku ya. Ba̱nyet a̱ kap a̱cwai ū ba̱t rot ba ga yywai nkyang a ku byyan ni.