Bala Ade Dauke
| Sex or gender | male |
|---|---|
| Country of citizenship | Nigeria |
| Given name | Bala |
| Noble title | Agwatyap |
| Date of birth | 4 Hywan Yring 1931 |
| Place of birth | Kanai |
| Date of death | 1 Hywan Yring 2005 |
| Native language | Tyap |
| Languages spoken, written or signed | English, Hausa, Tyap |
| Occupation | politician, traditional leader or chief |
| Replaced by | Harrison Yusuf Bungwon |
Bala Ade Dauke Gora Ba yin ku byin ka̱tuk a̱naai a hywan yring u̱ du̱rya̱ cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak ntat bu̱ a̱yring (4/1/1931), na̱ kkwu ka̱tuk a̱yring a̱n hywan yring u̱ du̱rya cci kop swa bụ̱ a̱pfwon (4 January 1931 – 1 January 2005). A̱yet a̱ntyok ka̱tak A̱kaduna a̱bra̱ng du̱tyok hakimi Akaduna Batyap, a̱ bvo yet kạ̱tsitsrang A̱gwam Ba̱tyap.
Bala a̱ yin dai a bu̱ ssha a̱tyyi nu, Ade bu̱ A̱naa nu̱ nu bu̱ a̱yekkwo a̱tyyi nu̱ nu Dauke ba swat ndung a̱gba̱dang du̱hwam wwon a̱ kap ndung ka̱yaa Gan, Kanai Ka̱tyap. A̱wumba a̱tyyi nu̱ nu a̱ yin yet a̱kwak-a̱son nu ka̱yat ka̱ryyi ka a̱ bvwo yet a̱kwak-ason nu u̱ ka̱ban-krang Kanai ka madei a̱ ccang yya ji nkyang a na naat a̱n bvwot ni, nu a ru shim nyei a̱ a bvo ving bu̱ nkkang ka̱nkrang a ṵ Zango ka̱bvwa ka ba̱nyet brang ka̱byen ka ba yin shyi ni. A̱ zu̱zrak nom byin Bala nu a shyi kpasai ba, ma a̱ yin hwa du̱ ba ku byin a̱za̱gbang cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak ntat bu̱ a̱pffon bu̱ a̱kutat (1935 bu̱ 1936). kyang a na yin jem du̱ bvak nu ni u kpa na na jem ni 'Zango Ba̱tyap' nkwaan ba̱yanyet'. Ma du̱jem ti tyyi u̱ du̱byyi nu ti ni a jwa du̱ ba yin ku byin ka̱tuk a̱naai an hywan yring u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak ntat bu̱ a̱yring (4th January 1931).
Bala a̱ yin nwwa du̱twang u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱hwa (1942) ka̱ram ka a̱wumba a̱tyyi nu Dauke na yin ku yrik an tyyi ni. A̱ yin ku cat bat a̱ ku ra a̱ tyyi a NA nu ka̱ya Zonzon ba cong ndung bu̱ ka̱won Dauke ka Bako awunyit nu̱ nu ba yin tyyi na pfwui a cei anbatat du̱twang a ni rot arya nbyin nu na. Bako nu a̱ yin zzak Bala zu̱zzwa dutwang ni ndung bu̱ naman nzam na̱yaan ka̱ryyi ka. A yin yet a̱yring ka̱yat na̱won kassu na Zonzon ka̱zzu ka̱tsitsrang, madei a̱nba̱hwa ka̱kpri du̱twang u̱ a shyi Katyap ni ba yin ba mi ni 1939,
Bu̱ tat 1946, na shya nwwa Zariya Middle School – na ni Alhudahuda College (a shyi kayemi su̱ kpang 1951[7])
Bala annwa yya pfwong gobneti a edikeshon education career began in 1942, when he was enrolled by his uncle, Dauke, who loved him greatly into the Native Authority (NA) primary school, Zonzon, which he attended alongside Dauke's son, Bako, his beloved cousin, before the latter was dropped after attaining Primary three due to his age. Bako earlier taught Bala ABCD alongside other boys in the house, being one of the first students Zonzon NA primary school, second to be established in Atyapland in 1939, and much older than Bala.[5] Between 1943 and 1946 he held the position of the school's Health Prefect,[6]
In 1946, he was admitted into the Zaria Middle School – now Alhudahuda College (where he remained until 1951[7]) and in the same year, lost his uncle, Dauke.[8] His first visit to the school was in 1944, when his teacher, Dawa Jankasa, took him alongside a friend, Adam Atar, on an exposure mission. He became a long-distance runner in "Waziri House" and won the school house and himself medals. He also became a school Time Keeper and a Junior Prefect in his second year in 1947.[9]