Joseph Haydn
Franz Joseph Haydn[a] (/ˈhaɪdən/ HY-dən; German: [ˈfʁants ˈjoːzɛf ˈhaɪdn̩] ⓘ; katuk swak ntata bu ayring 31 an hywan tat [b]durya cci kop jring cci atuyring bu swak ntat bu ahwa 1732 – katuk swak ntat bu ayring 31 an hywan pfwon durya cci kop jring cci anunai bu akumbvuyring 1809). A̱ yin yet a̱ntyok Asstraliyan a̱wwang a̱bvom a̱nyyi ncei a̱yyu. A̱ yin byyi cet ba̱t u̱ rai bu̱ pfwu nkyang tsot a̱bvom a̱ ba̱ kwak a̱ bvo tsot da̱ ni du̱ a̱tom ni. [2] Ka̱sak nu ka an npfwong a̱bvom a ni a̱ maai ba ku yei "A̱tyyi a̱nyyi a̱bvom" bu̱ a̱tyyi ba̱nyet tsot zunzom".
Haydn a̱ yin wruk nyyai a̱ ka̱bvwa sang ssha hwat u̱ ka̱ba-cincong ka̱nkrang bu̱ ba̱nyet ku byyi ba ba̱ yya pfwong ka̱yemi. A̱ yin nwwa yya pfwong swatka̱sa nu na ka̱tsu̱tsrang ka u̱ yet ka̱won a̱bvom a ka̱bvwa kok ntong St. Stephen's Cathedral, Vienna, a̱ yya a̱ mi a̱ su nwwa a̱ku̱kwak npfwong yet a̱ntyok zza̱k ba̱nyet a̱bvom ba̱hyom. A̱ cong a̱ su ssha ya ya ka̱son bu̱ ntyyi du̱ccu u̱ ku gho ba̱nyet an dwak a̱bvom nbvak ba̱nyet nzwa Esterhazy bu̱ ka̱ryyi du̱tyok nba ka̱yat Eszterháza an kkwan Hungary. A̱ yin byyi ka̱bvwa du̱yywa a̱bvom du̱ccu nu ka̱yemi, ku yin ku hwwok tyyi u̱ ku gang bu̱ kpit ba̱nyet a a̱ yin wwut bu̱ wwang a̱bvom ni bu̱ yya ji ba n yya ni "ku yet du̱kkwa a̱mi na byyi du̱tyin du̱kan nu". [c] Ka̱ram a̱ya a̱bvom nu na a̱ tyak wap, ku su kpang nu a̱ mi a̱yet a̱sa̱bvom u ba pfwong an nu ni Ka̱yat Irop. [d] Ka̱ram ka a̱yin nu a̱ ku gho ni na n kkwu ni Nikolaus Esterházy u̱ du̱ryya cci kop jeing cci atuyring bu swak akumbvuyring 1790, Haydn a̱ ssha du̱wat ka̱ccet a̱ ga nbrang tyyi du̱yrek ti na byyi ni an dwak yet a̱ntyok yya a̱nzup a̱bvom a̱ta̱ssu ka̱tswa ba̱nyet ka̱yaa London bu̱ Vienna. Ka̱ngbop a̱ryya swatka̱sa nu ka durya cci kop jring cci anunai bu atat sunat a durya cci kop jring cci anunai bu akumbvuyring (1803–1809) a̱ yin yet ba, rot, a̱ yin yyat wruk bu̱ a̱bvom brak ba hywak du̱gwu̱gwak rwam. A̱ yin kkwu ka̱yat Vienna u̱ du̱ryya cci kop jeing cci anunai bu akumbbuyeing 1809 na̱ yet za nswak atuyeing bu atuyeing77.
Haydn a̱ yin yet a̱rywai bu̱ anyep Mozart, a̱zza̱k Beethoven, wwon a̱yet a̱nyekkwo a̱wwang a̱bvom Michael Haydn.
ABVOM A̱ yin za ka̱son u̱ konzan ncei a̱bvom. [...] Nu a̱ mi ba bvwo na yet "a̱tyyi ka̱sak symphony" rot a̱ yin wruk bu̱ ba na cci jeing bu akumbvuyringn107,[69] wwon ba ssha a̱ ku ryyi ka̱sak a̱ ya ku ba nu tssup ka̱ryong ka; a̱yanyet a̱zugak nu a̱ yin maai yya kyang a na̱ yya ni ba, di tsutswat bu̱ shusham an kkwan a ni.
Kyang a̱ yin yet ka̱kpang ka ka̱yat a̱bvom bu̱ pfwong nu na ni nkpa a̱mi yet yrang a̱gba̱dang du̱wat u̱ ka̱ba-cincong ka̱hyok a̱bvom ka nyyai u̱ na̱ta na cong ndung bu̱ a̱bvom a ni. A̱bvom ma a̱ru yet ka̱sak ka na myyim a̱n dyyi ni wwon a̱ wruk bu̱ ka̱ssu ka yya ji na myyim a̱ cong ni ba̱hyom. W. Dean Sutcliffe a̱ yin dyyat a̱ mi ka̱ram ka na̱ yi n byat npfwong Haydn ka̱ram a̱ ya ni:
[Haydn's] a̱bvom nu na̱ ka̱ram ka̱yaan a̱ "ru sshi an dang a̱cip nna" ... Kyang a yi n byyi a̱kpok du̱yywa nu nu̱ an wui ya na ni yemi, rot a̱kpok ba̱nyet u̱ a yin dyyi a̱ bvwong ba a̱zancci na ba nu. yin yya ni a̱ yin ba rat ba ryyi a̱bvom nu na a̱ bvwong.[70]
Pfwong Haydn na nkoa yin sshi a̱katyyi nkyang a yin ba bu̱ ka̱ssu npfwong ka ba n yei sonata ni. Yya npfwong nu na a̱ yin bvwon an dwak nzaan bu̱ nyyi Mozart bu̱ Beethoven, a̱yin nu a yin ku tssup ni a bvo ya ka̱son an kkwan a̱ ya ni. Haydn a yin tyyi ka̱ssu a̱ bvo gwai yya ji ba yin n yei "monothematic exposition, ka̱ssu ka a yin wwut bu̱ angwak du̱wan nu a̱nu yet ka̱son ka a̱ bvo yrang ka̱ssu a̱bvom ka ni. Haydn a̱ bvo yin bvwon bu̱ Mozart bu̱ Beethoven an dwak a na yin tung a̱ccu a̱bvom a tyei ni. U̱ hywak bu̱ yya ji ni ", Rosemary Hughes a̱ yin jem
Na wa ka̱n tyyi ka̱tsan ka ni a bvo n brak ru̱ryim ba, nkkwan nu na n wwa bvan nata̱ryen na̱yaan na a̱yet a̱kang ni, ka̱ram ka̱yaan na tung a̱ tyyi ka̱ra̱k ka̱yring ka̱ram kayaan na trak ba̱tatai, a byai a̱ krok a ga n ssha ssang ka̱tsak a̱naat tantai a a̱ hok ansham.[71]
Pfwong Haydn na ba yin ku bvwo mi ni bu kwan na na byyi kwan niba a̱yin ku brang na yyat mon pfwong ka̱zzu 'fugue' ka̱yat 'classical' wwin a bvo jji 'rondo' bu̱ yya ji na̱wan na na n wwut du̱ cet ni.(see sonata rondo form). Haydn nu a̱mi a̱ bvo yin yet a̱ngwak u̱ a̱ bvo yin yyit bāryyat "double variation form—variations on two alternating themes".