Mathew Kukah
Matthew Hassan Kukah (byin katuk 31 an hywan a̱nunai u̱ du̱rya 1952) nu a̱ yet Bishop a̱nyyi Roman Catholic Diocese ka̱ ya Sokoto.
An hywan swak bu̱ hwa u̱ du̱rya 2020, Pope Francis a̱ ku ryi pfong na̱ yet a̱yring ka̱yat ba̱nyet yya pfong Dicastery on Integral Human Development.
Early life and education
[shang | shang du̱tyin ti]Ba yin byin Kukah ka̱tuk 31 an hywan a̱nunai u̱ du̱rya 1952 u ka̱ba̱nkrang Anchuna ka̱yat cincong sat Zangon Kataf a̱ Sitet A̱kaduna. Kukah a̱ yin shya du̱twang ka̱kpri ka̱tsutsrang ka a St. Fidelis Primary School, Zagom, a n tssup bu̱ St. Joseph Minor Seminary, Zaria, a̱ su wa bvwa an nat St. Augustine Major Seminary Jos, Plateau State, ka̱yemi na̱ su n twang Philosophy bu̱ Theology. Ba yin gat Kukah yet a̱pfong Ka̱za a Catholic ka̱tuk 19 an hywan swak u̱ du̱rya 1976. Kukah a̱ bvo yin nat a̱gbodang ka̱kpri ka̱zzu a̱mba̱tat a̱nyyi Ibadan a̱ su twang diploma in religious studies. Kukah a̱ bvo su yya bachelor of divinity ka̱ ya Pontifical Urban University, Rome u̱ du̱rya 1976, a̱n pfwok kpa master's degree in peace studies, at the University of Bradford, United Kingdom u̱ du̱rya 1980. Kukah a̱ yin su zzwang du̱twang nu ti a PhD nyai University of London's School of Oriental and African Studies (SOAS) u̱ du̱rya 1990. U na̱ram na̱yaan na̱ twang ka ya ni Oxford, in Oxfordshire, England, bu̱ Harvard University, in Cambridge, Massachusetts, in Greater Boston, in the United States.
Ka̱yat a̱rya 1999 bu̱ 2001 Kukah a̱ yet a̱yring ka̱yat ba̱nyet ba a̱ yin zop yya di banyet ba yi nshyi u̱ ka̱byen ka ni (Nigerian Investigation Commission of Human Rights Violations). Mon bu̱ pfong a na̱ yin yya an coc Saint Andrews's parish ji Kakuri, Kaduna nyai u̱ du̱rya 2004 su kpang ka̱ram ka ba yin ku ta̱twang na̱ yet bishop ni, nu a̱ yin yet a̱ntyok du̱jem an yyi srẇang National Political Reform Conference (2005) wwon nyai u̱ du̱rya 2005, nu a̱ yet a̱ntyok a̱kprak an yyi ka̱zzu swat tung tyi Ogoni-Shell Reconciliation. Bvu npfwok brak,nyai u̱ du̱rya 2007 su nat 2009 a̱ yin yya pfong a komiti a̱n yyi jji du̱wat du̱tssa nu ba̱nyet bra̱ng du̱tyok kabyen Naijerya ba yin tssa ni̇.
Kpankkang azanom "This Day News" a yin wruk bu baryat n srang bu duyywa nyaat Ana nu, Mama Janet Hauwa Kukah, bbyin ku byin an hywan akutat u durya 1934 wwon ba ku nyaat ka ya Anchuna kayat cincong nsat brangvdutyok kabyen, Zangon Kataf Local Government Area, banyet bagungang a yi n shyi katuk a ya.