Ovid
Publius Ovidius Naso (Latin: [ˈpuːbliʊs ɔˈwɪdiʊs ˈnaːsoː]; 20 hywan tat 43 BC – AD 17/18), an shong Ovid (/ˈɒvɪd/ OV-id),[2][3] A̰ yin yet a̱ntyok du̱jem a̱bvom a̱tushuk Roma nu a̱ yin sshi ka̱ram ya du̱tyok Augustus ni. A̱ yin yet a̱ntyok u̱ a̱ yin tsuup ba̱nyet Virgil bu̱ Horace ruryim ni, ba yin ku nywa a̱ sak cucrak bu̱ ba̱nyet ba̱tat ba a̱ yya a̱bvom a̱tushuk a a̱ nwap Latin ni. A̱gwam du̱twang a̱ yin ku nywa na̱ yet a̱ngbom a̱ntyok wwang ba̱ryyat cat bu̱ du̱rywai.[4] Bu̱ nywa na, bu̱ san na na yin ssha ni A̱gwam ka̱ram a̱yyu Augustus, a̱ ku nying u̱ ka̱byen ka a̱ nat i Tomis, ka̱kpri bra̱ng a̱hwai ka̱sak du̱tyok Moesia, an kkwan (a̱du̱ndying nkyei ba̱shekkwot), ka̱yemi na yin sshi a̱n zzwang a̱ngba̱m a̱ryya swak nu nu a̱cet. Ovid di bvwak nu a̱ yin hwa hywak ku nying a̱ yet, ka̱yywak ka a̱ bvom a̱tushuk a na̱ yin jem ni.("poem and a mistake"), ma a̱ yin wruk a̱ hywa du̱ hywak a na ni ba, a̱ wwon ba̱nyet ba ka hwa a̱ mi bu̱ kpang ka̱pfun.
Ovid A̱gbyuk shap, na hwwoi Ovid, nyyai ka̱tsu̱tsrang a̱ryya AD, Uffizi bat nkyang shap, Florence A̱gbyuk a̱shap,
A̱gbyuk a̱shap, shap Ovid, nyyai ka̱tsu̱trang a̱ryya AD, Uffizi bat nkyang shap, Florence Byin Publius Ovidius Naso[a] nswak nhwa an hywan tat nswak nnaai bu̱ a̱tat BC[1] Sulmo, Italy, Roman Republic du̱kkwu. AD 17 a̱u 18 (za 59 sunat 61) ́Tomis, Scythia Minor, u̱ du̱tyok Roman Pfwong A̱bvom Ovid a̱ yin tyyi du̱yrek nyai an pfwong a ba nyei ka̱shei ssok ni, nkpa yin sshi a a̱kpa swak bu̱ a̱pfwon ku ta̱twang kkwan a̱nzzup a̱yabyen bu̱ ka̱ta̱cci. Ba bvo yin ku bvwo bu̱ npfwong nzaan da̱ ni di Ars Amatoria ("The Art of Love") bu̱ Fasti. A̱bvom a̱tushuk nu na a̱ mi ba yin yya mumyep ji ka̱ram nnyai ka wwon ku tyei ba̱nyet du̱dang u̱ ryat bu̱ jang wap a ka̱ram a̱ ya. Ka̱shei ssok a̱mi a̱ ru yet a̱tsatsak a̱jjem npfwong u a̱ wwut bu̱ sot a̱nyyi classical mythology ka̱pffun ni.[5] SWAT KA̱SA Ovid a̱ yin jem a̱ntazwa swatka̱sa nu na a̱ rau konzan a̱ntyok du̱jem a̱bvom a̱tushik ba̱nyet Roma. Nkyang a n sshi a̱ntazwa nkkang swatka̱sa nu ka ni a̱ wruk nyyai u̱ du̱jem nu̱ ti a̱ mi tun yyi Tristia 4.10,[6] n ti yin wrak a̱junjing nkkang swatka̱sa nu na. Na̱bvwa na̱yaan a̱ bvo nbrang bu̱ Seneca a̱nyekwo nu bu̱ Quintilian.
BYIN RAI BU̱ NYRENG Ba yin byin Ovid ka̱ ya ka̱nkrang Paelignian ka ba̱ nyei Sulmo (modern-day Sulmona, u̱ du̱wat L'Aquila, Abruzzo), ka̱yat a̱nywak Apennine a̱za̱gbang a̱ta̱ntson Rome, ka̱yat ka̱ryi equestrian, ka ba̱n yei gens Ovidia, ka̱tuk 20 an hywan tat u̱ du̱ryya 43 BC – du̱ryya ti byyi kpungtun di ba̱nyet Roma ni.[b][1] Ndung bu̱ a̱wumba nu a̱sam, a̱yin nu a̱ yin kwan a̱ ya ka̱son u̱ du̱wat bvo ba̱ryyat ni, Ovid a̱ yin ssha zza̱k u̱ du̱wat bvo shet ba̱ryyat nyyai an bvak ba̱ zza̱k Roma Arellius Fuscus bu̱ Porcius Latro.[8]
A̱tyyi nu a̱ yin cat na̱ myyam du̱wat shet ba̱ryyat rot a̱ ga twang trwang a̱ yet loya. Da̱ ni du̱ a̱nyekwo nu nu Seneca na̱ n dyaat ni, Ovid a̱ yin byyi na̱kkwu na a̱ rau a̱ yin yet a̱ntyok a̱gaga u̱ baryyat ba. Ma ka̱ram ka a̱wumba nu nu na̱ yin nsrang ni an za 20, Ovid a̱ ton twang trwang ji a̱ drok a̱ nat Athens, ka̱yat Ashya, bu̱ Sicily.[9] A̱ yin su bra̱ng a̱kprak du̱tyok u̱ na̱bvwa npfwong, a̱ yin yet a̱yring ka̱yat ba̱nyet tresviri capitales,[10] a̱ bvo yet a̱yring ka̱yat Centumviral court[11] bu̱ a̱yring ka̱yat decemviri litibus iudicandis,[12] ma a̱ bu cong a̱ su wwon a̱ ga bra̱k a̱ nat ka̱ccet a̱bvom a̱tushik a̱za̱gbang a̱ryya 29–25 BC, kyang a a̱tyi nu na̱ yin dak n tyi bvak ni[13]
Ka̱tsu̱tsrang ba̱ryyat Ovid ka ba ka̱ hwa ka yin sshi u̱ du̱ryya 25 BC, ka̱ram a̱ ya na̱ yet za swak bu̱ a̱nunai.[14] A̱ yin sshi ka̱yat ka̱zzu ka a̱ yin byi a̱nyep u̱ ba̱n yei patron Marcus Valerius Messalla Corvinus, wwon a̱ yin a̱ bvo byi cat du̱rywai bu̱ ba̱nyet jem a̱bvom a̱tushuk u̱ ka̱zzu Maecenas. U̱ kpa Tristia 4.10.41–54, Ovid a̱ yin ta du̱wan u̱ du̱rywai nu bu̱ Macer, Propertius, Ponticus bu̱ Bassus, wwon a̱ hywa di a̱ yin hok du̱wan Horace na̱ jjit ba̱ryyat. A̱ yin bu̱ ssha Virgil bu̱ Tibullus, a̱tuba nu a̱ yin sshi u̱ ka̱ccet ka̱zzu Messalla ni bu̱ an jjun, ma a̱ cat npfong nu na bat.[15]
A̱ yin yya nyreng nkrang ka̱tat ma ku wop nkrang ka̱hwa na̱ ru yet za nswak ntat. A̱ yin byi ka̱won a̱nab ka̱yring wwon bu̱ na̱nbvon.[16] A̱mbyring a̱mgbom nu nu a̱ yin mon kyang bu a̱ gens Fabia nu a̱ yin ku brang ka̱ram ka ba yin ku nying a̱ nat i Tomis (a̱ yet Constanța na̱ ni u ka̱byen Romania).[17]