Salvador Dalí
| Part of | Salvador Dalí & Louise Bourgeois |
|---|---|
| Sex or gender | male |
| Country of citizenship | Spain |
| ཕ་སྐད་ཐོག་གི་མིང། | Salvador Dalí i Domènech |
| Birth name | Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech |
| Given name | Salvador |
| Family name | Dali |
| Second family name in Spanish name | Domènech |
| Noble title | Marquess of Dalí of Púbol |
| Date of birth | 11 Hywan Pfon 1904 |
| Place of birth | Figueres |
| Date of death | 23 Hywan Yring 1989 |
| Place of death | Figueres |
| Manner of death | natural causes |
| Cause of death | cardiac arrest |
| Place of burial | Dalí Theatre and Museum |
| Father | Salvador Dalí i Cusí |
| Mother | Felipa Domènech i Ferrés |
| Sibling | Anna Maria Dalí |
| Spouse | Gala Dalí |
| Unmarried partner | Amanda Lear |
| Child | Jose Van Roy Dalí |
| Native language | català |
| Languages spoken, written or signed | English, español, français, català |
| Place of detention | Figueres |
| Field of work | painting, art of sculpture, direction, jewelry |
| Educated at | Real Academia de Bellas Artes de San Fernando |
| Student | International Chrysis |
| Residence | Figueres, New York City |
| Start of work period | 1922 |
| End of work period | 1988 |
| Facial hair | hooked mustache |
| Partner in business or sport | Pierre Sterlé, Louise Bourgeois, Fulco di Verdura |
| Participant in | Documenta III, Jewelry by Contemporary Painters and Sculptors, Scultura Aurea, De Calder à Koons, Bijoux d'Artistes, La Collection Idéale de Diane Venet, dOCUMENTA (13) |
| Artist files at | Philadelphia Museum of Art Library and Archives, Frick Art Research Library, National Gallery of Art Library |
| Movement | Surrealism |
| Member of | Académie des beaux-arts, Royal Academy of Science, Letters and Fine Arts of Belgium |
| Influenced by | Friedrich Nietzsche, Pablo Picasso, Hieronymus Bosch |
| Significant event | exhumation |
| Award received | Grand Cross of the Order of Isabella the Catholic, Grand Cross of the Order of Charles III, Gold Medal of the Generalitat of Catalonia, Gold Medal of Merit in the Fine Arts, Gold Medal for Tourism Merit |
| Official website | http://www.salvador-dali.org/ |
| Represented by | Artists Rights Society, Didier Ltd |
| Copyright representative | reproduction right represented by CISAC-member, Gala-Salvador Dalí Foundation, Artists Rights Society |
| Copyright status as a creator | works protected by copyrights |
| Catalogue raisonné | Catalogue Raisonné of Salvador Dalí Paintings |
| Documentation files at | SAPA Foundation, Swiss Archive of the Performing Arts |
Salvador Dalí Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marquess a̱yet Dalí a̱yet Púbol[b][a] GYC a̱ yin nwa kasa ka ka̱tuk (swak bu̱ a̱yring an hywan pfwon u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱naai (11/5/1964) su nat ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱tat an hywan yring u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱nnunai bu̱ a̱kumbvuyring (23/1/1989)), ba ku bvwo bu̱ du̱yrek Salvador Dalí,[c] a̱ yin yet Supanish, a̱yet a̱tsak a̱ngwak a̱wwang a̱ tyyei pfwong bvak nu, a̱ cak bu̱ a̱ kang nmamwuk an pfwong nu na. Dalí u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak ntat bu̱ a̱kumbvuyring (1939), ba yin Byin Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí Doménech [a] ka̱tuk swak bu̱ a̱yring an hywan pfwon u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱kutat bu̱ a̱naai (11/5/1964) ka̱ ya Kataloniya, Sipen Na̱ kkwu ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱tat an hywan yring u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak annunai bu̱ a̱kumbvuyring (23/1/1989) (za nu ji yet nswak a̱nnunai bu̱ a̱naai) Du̱twang nu ti San Fernando ka̱bvwa du̱twang nyyi wwang manmuk, a̱ madrit, Sipen ba ku bvwo bu̱ yya a̱susuuk, wwang manmuk, kok ma̱mwuk, shap ngunki, a̱jem du̱jem, a̱nzzup, bu̱ ja̱wari pfwong a̱ ba bvwo ni yet yyring a̱mi du̱rya (cci kop jring bu̱ cci a̱kumbvuyring bu̱ nswak ntat bu̱ a̱yring) a̱ yya nkyang bu̱ wrang jok (na ssha zang an zwang kabyen Civil War) (cci kop jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak ntat bu̱ a̱kutat) Ba̱zza̱k ba a̱ yin ku ssha rot swei a̱mi a̱ yin byyi kat a a̱zagbang Pomigrana̱t a̱n hwa a̱n yyi ntssup u sshek a du̱rya cci kop (jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak nnaai bu̱ a̱naai) Christ á Saint John a a̱katyang du̱ryya (cci kop jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswang npfwon bu̱ a̱yring) na yet Galatea an yyi sphere du̱rya cci kop (jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswang npfwon bu̱ a̱hwa) a̱katyang (Corpus Hypercubus) cci kop (jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswang npfwon bu a̱nnaai) a̱yet atuba ka̱ccet u̱ du̱rya cci kop (jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱kutat) alucinati u̱du̱twang du̱rya cci kop (jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱tu̱yring) Ka̱ccet Cubism, Dada, Surrealism A̱ppya Gala Dalí (m. du̱rya cci kop jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswang ntat bu̱ a̱naai; na kwu u̱ du̱rya cci kop jring bu̱ a̱kumbvuyring bu̱ nswak a̱nunai bu̱ a̱hwa) 1982 tyyi bvak
Dujem Nkyang Swat Kasa (Biography)
[shang | shang du̱tyin ti]Katsutswrang Swat Kasa nu ka(Early life)
[shang | shang du̱tyin ti]
Ba byin Salvador Dalí katuk swak bu ayring 11 hywan pffwon May duyra cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu anaai 1904, karam ka ka̱yet tswam a̱nunai bu nswak naai bu a̱pffwon a̱tatswon 8:45 am,[1] a kā̱tak bat i karyi antazwa Carrer Monturiol, a̱yet a̱mba swak nhwa 20 i kankrang Figueres, a̱zakpai Empordà region, shishrek bu brim kankrang frans a Catalonia,Supen.[2] A̱niekwo a̱sam Dalí nu , ba man yin tyi duyrek Salvador ni (ba ku byin katuk swak bu a̱hwa hywan swak duyra cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu a̱yring 12 October 1901), a̱yin kwwu bu hywu gastroenteritis na yet hywan a̱kumbvuyring, katuk a̱yring hywan a̱nunai cci a̱kumbvuyring bu a̱tat 1 August 1903. Atyi nu ni, Salvador Luca Rafael Aniceto Dalí Cusí (cci kop jring cci a̱nunai bu swak a̱tuyring bu a̱hwa sunat cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak pffwon 1872–1950)[3] a̱yin yet loya na a̱sshi dwang a̱bai yet a̱gbadang loya ni (a middle-class lawyer) bu̱ ku bvwo ̱a̱nsham (notary),[4] an anti-clerical atheist bu dutyok federalist a̱nyi Catalan, ba ku bvwo bu ssang yet a̱rantyok bu yya nkyang tsutswat ma a̱byring nu a̱yin ku tyi dushishrim, Felipa Domènech Ferrés (cci kop jring cci a̱nunai bu swak a̱tuyring bu a̱naai1874–cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak nhwa bu a̱yring 1921),[5] a̱yin tyi nawon nzam nu na ba tyi kassu ba ka i dujem wwang mammuk.[6] I katsutswrang durya cci kop jring cci akumbvuyring bu swak bu ahwa 1912, kyang nbvwak nu na a wrak a nat a̱bat antazwa i karyi Carrer Monturiol swak nhwa bu anaai 24 (a̱nom kaffun na a̱yet swak 10).[7][8] Dalí a̱yin brok ririm a̱hywa di "cat a̱zuzrak nkyang nu, yet kasham bu byi krum sosai ni, cat nkyang byi a̱cecet nkrum ni bu a̱tsatsak nkyang tsuup ni"[9] i nyaai du mmon byin nu na bu nawon ishimel "Arab lineage", du nyai a̱zurya ban yet ba ban yei Moors nu ni.[10][11]
Dalí ayin byi a̱didam ba̱gungang duk swat kasa nu na, rot dukkwu a̱wumba nu ti . Ȧ̱ ka jem hywak nu na i na jem kpa sswuk mammuk nu na. Dalí ayin jem kpa yyaan a̱hywa di a̱wumba nu, "[nzuk ba wwan] zi ya tai dani tapyang bashekwot kasak kahwa ni (resembled each other like two drops of water), ma zi bvwon a̱huhwa njit nu (but we had different reflections)."[12] ku̱kuryi aye ayin ba katsutswrang ayet a̱wumba nu ni ma swrang a bu ku kaat, (He "was probably the first version of myself but conceived too much in the absolute").[12] Ayin tyi mammuk a̱wumba na a pfwong dujem wwang mammuk nu na, ntamak bu mammuk a̱wumba nzuk a kkwu ni (Portrait of My Dead Brother) (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kutat bu a̱tat 1963).[13]
Dalí a̱yin byi a̱wumba a̱nab ba̱yei, Anna Maria, a̱yet a̱yekwo nka di za tsat,[4] Dali a̱yin wwang mammuk n krang ka swak bu a̱hwa nyaai durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak nhwa bu a̱tat 1923 sunat cci kop jring cci akumbvuyring bu swak nhwa bu a̱kutat 1926.[14]
Ayin byi ba kpadang ba rai ndung ni nyai ba yet namawon ni ntamak bu FC Barcelona kawon swot boll Baselona Emili Sagi-Barba bu Josep Samitier. karam fwui hok ansham kabvwa Catalan resort anyyi Cadaqués, ma ba̱n ba̱ batat aya, ȧ̱yin tsot boll ndung.[15]
Dalí amyam dutwang jem wwang mammuk a Municipal Drawing School i kankrang Figueres a durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak bu a̱kutat 1916 a̱bvo ryi a̱ bvwong wwang mammuk karam kaffun ka a naat fwui hok ā̱nsham ssiang u kankrang Cadaqués bu kyang nbvwak nu na (with the family) anyyi Ramon Pichot, antyok wwang mammuk nu a byi tada acong local Paris kozan karam ni.[16] Durya bai, Atyi Dalí a yei katung exhibition tyei kasa pfwong dujem wwang mammuk dican a̱bang nba ka. Katsutsrang public exhibition a̱yin sshi a de Municipal Theatre a Figueres durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak ạ̱nunai 1918,[17] kabvwa ka na ni brok anaat ni bayan za swak zi syak ni. A katsutswrang durya 1921 kyang nbvwak Pichot na ayin myam family (introduced) Dalí a Futurism. Awumba Atyi Dali nu banyei Anselm Domènech ni, a byi bookshop a Baselona ni, a ku ba bu akpa dutwang bu magazine a tazwa Cubism bu dujem wwang mammuk karam kani (contemporary art).[18]
Katuk a̱kutat 6 a hywan hwa durya ti yet cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak nhwa bu a̱yring 1921, A̱na Dalí nu a̱naat a̱kkwu du hywu uterine cancer.[19] karam a̱ya Dalí na̱ yet za swak bu a̱kutat 16 na bu hywa du "ba kyang a ka̱taba̱ ku kwu nkap i swat kasa nu na, di dukkwu Ana nu ti ni". N yyin sso A̱na nzuk ntong . . .(I worshipped her) ... Had kaffun ka ni, N shim di A̱na nzuk u abvo n sshi ba."[10][20] Ana nu a yin kkwu a̱ bvwa karam ba, A̱tyi Dalí nu a̱ brak a̱shishyi a̱bring u a̱nyya a̱bring nu. Dalí a̱ yin byi a̱cecet ba bu A̱tyi nu ni, rot a̱yin ku cat bu ku kā̱ digbadang sosai.[4]
Madrid, Barcelona bu Paris
[shang | shang du̱tyin ti]A durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak nhwa bu a̱hwa 1922, Dalí abrok di swat a a̱nat Residencia de Estudiantes (kabvwa swat nawon myam ditwang Students' Residence) kayat Madrid[21] acong ditwang ti a Real Academia de Bellas Artes de San Fernando (San Fernando Royal Academy of Fine Arts). A lean Ka̱zzuan:Convert tall,[22] Dalí a wa kan tyi kasa ka a̱ kubvwo na yet kawon natambvwai (as an eccentric and dandy). Ayin byi a̱jinjing a̱cat diccu abvo yya gaai du ba̱shong ni aesthetes a̱nyi kangbob sencuri swak bu a̱kumbvuyring (late 19th century) dani .[23]
Dali ayin byi azzuzzrak tswa a kabvwa swat nu ka rot a byi ba̱pandang, da ni di Pepín Bello, Luis Buñuel, Federico García Lorca, bu banyet a shya others associated with the Madrid avant-garde group Ultra.[24] The friendship with Lorca had a strong element of mutual passion,[25] but Dalí said he rejected the poet's sexual advances.[26] Dalí's friendship with Lorca was to remain one of his most emotionally intense relationships until the poet's death at the hands of Nationalist forces in 1936 at the beginning of the Spanish Civil War.[27]
Also in 1922, he began what would become a lifelong relationship with the Prado Museum, which he felt was, 'incontestably the best museum of old paintings in the world.'[28] Each Sunday morning, Dalí went to the Prado to study the works of the great masters. 'This was the start of a monk-like period for me, devoted entirely to solitary work: visits to the Prado, where, pencil in hand, I analyzed all of the great masterpieces, studio work, models, research.'[29]
Those paintings by Dalí in which he experimented with Cubism earned him the most attention from his fellow students, since there were no Cubist artists in Madrid at the time.[30] Cabaret Scene (1922) is a typical example of such work. Through his association with members of the Ultra group, Dalí became more acquainted with avant-garde movements, including Dada and Futurism. One of his earliest works to show a strong Futurist and Cubist influence was the watercolor Night-Walking Dreams (1922).[31] At this time, Dalí also read Freud and Lautréamont who were to have a profound influence on his work.[32]
- ↑ Gibson, Ian ( cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring 1997) p. 22
- ↑ Ka̱zzuan:Cite news
- ↑ Gibson, Ian (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring 1997) zuzwa kpa ji yet pp. a̱kutat 6, cci nyaai bu swak pffwon bu a̱kumbvuyring 459, cci a̱kutat bu swak ntat bu a̱tat 633, cci a̱kutat bu swak a̱nunai bu a̱kumbvuyring 689
- 1 2 3 Llongueras, Lluís. (cci kop sswa bu a̱naai 2004) Dalí, Ediciones B – Mexico. Ka̱zzuan:ISBN.
- ↑ Gibson, Ian (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring 1997) zuzzwa kpa ji a̱yet (pp). swak bu akutat 16, swak a̱nunai bu a̱hwa 82, cci a̱kutat bu swak ntat bu a̱naai 634, cci a̱kutat bu swak naai bu a̱naai 644
- ↑ Rojas, Carlos. Salvador Dalí, Or the Art of Spitting on Your Mother's Portrait Ka̱zzuan:Webarchive, Penn State Press (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tat 1993). Ka̱zzuan:ISBN.
- ↑ Gibson, Ian (1997)
- ↑ Dalí, The Secret Life of Salvador Dalí, cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak naai bu a̱nunai 1948, London: Vision Press, p. 33
- ↑ Ka̱zzuan:Cite book Gibson found out that "Dalí" (and its many variants) is an extremely common surname in Arab countries like Morocco, Tunisia, Algeria or Egypt. On the other hand, also according to Gibson, Dalí's mother's family, the Domènech of Barcelona, had Jewish roots.
- 1 2 Ywap du̱yrek: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedMeisler - ↑ Gibson, Ian (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring 1997) zuzzwa kpa dutwang pp. cci sswa bu swak ntat bu a̰nunai sunat cci sswa bu swak ntat bu a̱kumbvuyring 238–39
- 1 2 Dalí, Secret Life, p. 2
- ↑ Gibson, Ian (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring 1997). p. 23
- ↑ Gibson, Ian (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring 1997). p. 109
- ↑ Ka̱zzuan:Cite book
- ↑ Ywap du̱yrek: Invalid parameter "duyrek" in
<ref>tag. The supported parameters are: dir, follow, group, name. Ywap du̱yrek: The opening<ref>tag is malformed or has a bad name - ↑ Ka̱zzuan:Cite web
- ↑ Gibson, Ian (1997), pp. 78–81
- ↑ Gibson, Ian (cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring 1997) p. 82
- ↑ Dalí, Secret Life, pp. 152–53
- ↑ Ywap du̱yrek: Invalid parameter "duyrek" in
<ref>tag. The supported parameters are: dir, follow, group, name. Ywap du̱yrek: The opening<ref>tag is malformed or has a bad name - ↑ dani ban jem a kpa his prison record of durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak nhwa bu a̱naai 1924 Ka̱zzuan:Webarchive, za swak nhwa 20. Madei, a̱ntyok ku jji diccu bu jem nkaang nu na ban yei, Luis Llongueras, a̱ yin jem di Dalí a̱yin yet Ka̱zzuan:Kamak ryi jinjinh.
- ↑ Gibson nan jem i kpa, Ian a durya cci kop jring cci a̱kumbvuyring bu swak a̱kumbvuyring bu a̱tuyring (1997), zuzzwa swak a̱kumbvuyring p. 90
- ↑ Gibson, Ian (1997), pp. 92–98
- ↑ For more in-depth information about the Lorca-Dalí connection see Lorca-Dalí: el Amor Que no pudo ser and The Shameful Life of Salvador Dalí, both by Ian Gibson.
- ↑ Bosquet, Alain, Conversations with Dalí Ka̱zzuan:Webarchive, 1969. pp. 19–20. (PDF)
- ↑ Ywap du̱yrek: Invalid
<ref>tag; no text was provided for refs namedGibson, Ian 1997, passim - ↑ Ka̱zzuan:Cite web
- ↑ Ka̱zzuan:Cite web
- ↑ Michael Elsohn Ross, Salvador Dalí and the Surrealists: Their Lives and Ideas, 21 Activities Ka̱zzuan:Webarchive, Chicago Review Press, 2003, p. 24. Ka̱zzuan:ISBN
- ↑ Gibson, Ian (1997), pp. 97–98
- ↑ Gibson, Ian (1997), pp. 116–119