Zamani Lekwot
Zamani Lekwot (byin ka̱tuk 19 hywan a̱tuyrimg 1944) a̱ yet a̱kukkwo soja nu a̱ yin tat a̱ngwak ni á̱ yet a̱ntyok bra̱ng Sitet Rivers nyai an hywan a̱tuyring du̱rya 1975 su kpang hywan ạtuyring u̱ du̱̇rya 1978 ka̱ram du̇̄tyok nsoja Generals Murtala Muhammed bu̱ Olusegun Obasanjo.[1] Lekwot was born in 1944 to Atyap parents in Ashong Ashyui, Northern Region (now in southern Kaduna State), Nigeria.[2]
Military career Lekwot a̱ nat ka̱kpri du̱twang a̱nyyi nsoja Naijerya a̱ su wa bvwa an nwwa soja na ka̱tuk 11 an hywan a̱tuyring 1962, wwon a̱ su wa bvwa an nat a̱gbodang ka̱kpri du̱twang nsoja nu ka ya Kaduna bu̱ India ba ku ryak a̱nini ka̱tuk 14 an hywan a̱tuyring u̱ du̱rya 1966.[3]
A̱ yin yet du̱ccu ka̱srong a̱nyyi bataliya a̱mbakutat ka̱ram nzwan ji ba yin nza ka̱nkrang Bonny ka ni an zwang ka̱yat ka̱ryi Naijerya ka̱tuk 26/27 an hywan a̱tuyring u̱ du̱rya 1967.[4]
Nu a̱ yin yet a̱ntyok byi a̱mgbam du̱wan nu u̱ ka̱srong Burgade ba̱nyet nzwang ka̱byen a̱mba 33 ka ya ni Maiduguri u̱ durya 1975 na̱ su wa bvwa a̱n nat yet Gwamna a̱nyi Sitet Rivers.[3]
Ka̱ram npfong soja ka Lekwot a̱ yin yet a̱gbodabg ka̱bvwa zza̱k bu̱ nyep nsoja ka̱ya Akaduna a̱ bvo bu̱ yet a̱gbodang komanda a̱nyyi Ka̱srong a̱mba 82 a̱ bvo bu̱ yet ambasado a̱nyyi Senegal, Mauritania, Cape Verde bu̱ Gambia.[5]
Ka̱bvwa swat nsoja Brigade a̱mba̱hwa ka̱ya Parakwot a̱ yin byyi du̱yrek nu rot tyi du̱yrek ti na byi ni. Ma an hywan a̱nunai u̱ durya 2003 ba shei duyrek ti a nat di Port Harcourt Barracks.[6]
Lekwot a̱ yin shya ka̱kyai bu̱ General Ibrahim Babangida ka̱ram ka Babangida na yin yet a̱kwak a̱son cam ba̱pfong nsoja ni wwon ka̱ram ka na bu n san du̱tyok ti di Buhari ni na̱ tyi Lekwot a̱ sak pfong a u̱ du̱rya 1985.[7]
Ka̱tuk 15 an hywan pfon u̱ du̱rya 1992 zwang u̱ ta̱kyem a̱katyi a̱kpat tswa ka̱ta̱ssi bu̱ Ba̱nyet Ba̱tyap ba a̱ yet banyet tssup ni ka̱ ya cincong nsat Zangon-Kataf ka̱yat sitet A̱kaduna a̱ntȧ̱zwa byi ka̱bvwa a̱bvwan bu̱ nkom na tssung.,Ba tyi banyet a yya ofwing a zop a ga kuyak baryat ba, banyet ba Babangida na ba tyi pfong a ni a su ku rop nbrang bu banyet swak bu akutat ba nu ba hwwat trwang dukkwu rit ba hwa nba ami a yin zzop a bvo brang u hywai banyet ba, ba cing a su brak trwang kji zu nu yet nyyi ba zzop hat dukkwua bvi bu cong a su yet nyyi ba rop u namaram bacincong.[2] Ba hwa di ku rop a yin su mon bu wui ya ccang ansham a na yin shya bu Babangida ni.[8]
A yin shyi anzwang cat shot dukkwu ti ni bu kabrang nyai di Barr. (Col.) Yohanna A. Madaki.[9]
Bu tat hywan swak bu ahwa u durya 1995, Lekwot a shya shot rot ba ku tun arandying u nyai di bacecet brang kabyen ba[10]
An hywan akutat u durya 2003 na yet antyok akprak Giza Ventures Nigeria agbadang antyok akprak an yyi kabvwa saai krum (Prudent bank).[5]