Jump to content

Zhu Xi

Nyyai Wikipedia

Zhu Xi (azi Canis: 朱熹; [ʈʂú ɕí]; hywan swak ka̱tuk swak bu̱ a̱nunai u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci jring bu̱ nswak ntat 18, 1130 – hywan naai ka̱tuk nswak nhwa bu̱ a̱tat u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci swa 23, 1200), ba yin ku̱ bvwo bu̱ du̱yrek Chu Hsi, a̱ yin yet a̱ntyok du̱jem tat a̱ssu Cainis (philosopher), a̱ yet a̱ntyok du̱jem nkyang kan syaak (historian), a̱ntyok siyasa (politician), a̱ntyok du̱jem a̱bvom a̱tushuk bu̱ na̱sham zu̱zzwa du̱jem (caligraphy) a̱nyyi a̱za̱gbang ka̱tak ka̱byen du̱tyok Song. A̱ bvo yin yet a̱kwak a̱son ka̱ccet ba̱nyet Neo-Confucianism, Zhu Xi a̱ yin n byyi bvak u̱ tyyi ka̱tsan du̱nok ba̱nyet byyi a̱za̱ncci bu̱ tsu̱tswat ka̱byen nnyai Caina. A̱ yin tyyi ka̱ssu bu̱ ryya an kyang a naat cicrak yet ka̱ryong ni, a̱ yin cat ba̱ryat bvok bu̱ ka̱ta̱cci ba, wwon a̱ wruk bu̱ a̱za̱ncci a̱huhwa nu a̱ yin byyi cet ni.[1] A̱cecet na̱jem nu nu̱ a̱ntazwa nkyang ba̱gu̱ngang bu̱ byat jji a̱kpa ba na a̱naai a̱ su yet cet npfwong ka̱byen ni ka̱ram a̱ ya ni nyyai du̱ryya cci kop jring bu̱ cci tsat bu̱ swak bu a̱tat 1313 su kpang ka̱ram ka ba bu̱ n ba̱ tun a̱ sak a̱zu̱gak ni u̱ du̱ryya cci kop jring bu̱ cci a̱ku̱mbvuyring bu̱ a̱pfwon 1905. A̱huhwa Zhu Xi nu a̱ yin byyi cet ba̱t, a̱ cong a̱ su ra ba̱nyet a̱ tyyi ba̱nyet a̱huhwa nu ba ncong bu̱ ka̱byen Caina ni nyyai ka̱ram du̱tyok Yuan su nat, wwon a̱za̱gbang a̱ta̱ntson A̱ ssha nu bu̱ na̱byen da̱ ni du̱ Japan, Korea, bu̱ Vietnam ni a̱ ma̱n pyyem. An kkwan a ni, zza̱k nu na nyyi ka̱ram a̱ ya nkpa ba yin ta̱cik u̱ nakpri du̱twang a bu̱ na̱bvwa npfwong an mai ba̱nyet ba a̱ ba tyei yya ji ba nu n cong bu̱ ka̱byen ka bu̱ na̱bvwa npfwong a ni bu̱ tada ji a̱n tyak na̱ram ba̰gungang.

Zhu a̱ yin yet a̱ngwak u̱ du̱twang a̱bvo ba̱ myyam nkyang ba̱gu̱ngang (scholar) klasics, kommentaries, nkkang nkyang a a̱kan syaak bu̱ du̱jem ntakai nu na a̱ kan syak ni. A̱ yya pfwong bu̱ gobneti i na̱ram ba̱gu̱ngang a̱ mom swat ka̱sa nu na,[2] madei a̱ yin tyong pfwong gobneti na a̱ swat yet a̱ra̱ntyok ni.[3] A̱bvo yin, a̱ tung bu̱ jji a̱pka na a̱ tat cci ni bu̱ na̱jem ba̱yanyet bu̱ ba̱ngwak na̱jem a̱yaan. A̱yin swat swat yet a̱zza̱k ba̱nyet, Ku̱ sook ka̱ram na̱ shai ba̱nyet ba a̱ cong da̱ nu a̱ cat myyam du̱twang ni. A̱ bvo yin bra̱k a̱ myyam bu̱ nok ba̱nyet ba da ni du̱ Cheng brothers bu̱ ba̱yanyet ba̱gu̱nhang, a̱ tyyi ba bvwo nkyang ka̱ta̱cci nkyang a̱ tai Li (Forma) bu̱ Qi (Materia). Ba̱nyet ba yin ku tsuup ni a̱ yin jem baryat nu ba a̱kpa du̱ bvwak.[2] Zhu Xi, a̱ yet a̱ntyok Ka̱nkrang Wuyuan, Huizhou (in modern Jiangxi province), ba ku byin ka̱ ya Fujian, a̱ tyi nu nu a̱ yin yya pfwong a̱kkwot ka̱yemi mi (subprefectural sheriff). A̱tyyi nu nu a̱ yin wwon pfwong a du̱cet rot a̱ yin dyat ba̱zrak a̱ntazwa nzang bapolis (appeasement polisi) a̱n yyi gobneti a̱nywak Jurchen u̱ duryya cci kop jring cci jring bu̱ nswak naai cicrak 1140, a̱tyyi nu nu̱ nyyai ka̱ryyi a̱ yin ku tyyei kyang a̱ myim na̱ yya ni.