Zuzzwa du̱twang
| Subclass of | grapheme, alphanumeric character |
|---|---|
| Part of | digraph, multigraph, word |
| Used by | alphabetic writing system, syllabic writing system, abjad, abugida |
U̱ na̱ ta̱rwak du̱jem, zu̱zzwa A̱yet ka̱ban tswa du̱jem ka a̱ naat cicrak bu̱ ku̱buwan ni; madei, ka̱ba̱ cincywut ntswa du̱wan u̱ ba̱ryyat. Kubu̱nyyi ka a̱ wui shya u̱ gghai ni, zu̱zzwa a̱ yet du̱wat du̱jem ti yya pfong bu̱ zu̱zzwa du̱jem ni.
Zuzzwa byi a̱yiyrek nna na a̱ bvwon bu̱ ba̱yaan ni wwon a̱ bvo ma̱n nbvwon a̱ zan nwap bu̱ a̱ruryem. Da̱ ni di 'Z' ni, ba na yei zed, ma ka shyi Amerika ba yei zee. Ma ba wruk bu̱ u̱ du̱yrek du̱tyin zuzzwa greek ti ba n yei zeta ⟨Ζ⟩ ni. An zuzzwa, ba na ba tak an cei au na̱sak a a̱ shya a̱ bvo ma̱n bvwon ni an nwap.
Zuzzwa shya u̱ bvo ma̱n yya pfong zuzzwa twang nkyang bu̱ na̱bvwa ssang nji da ni an zuzzwa twang nkyang ji ba n yei 'Roman numerals ni'. Zuzzwa Greek bu̱ Latin a̱ byi npfong ba̱gungang a nnom ka̱pfun u̱ na̱srong ba̱gungang.
Ba na tyei ba̱nyet bu̱ nkyang a̱yiyrek nzuzzwa ka̱ram ka̱yaan rot nkyang nzaan:
Nkkang tsutswat Ka̱ram ka zuzzwa zu yin shyi ni ba, ba yin yya pfong di ma̱mwuk (phonograms), a ba wwang ni. Ma̱mwuk na̱wan a ni a̱ yin shyi sot tsat: ba̱ryat, a̱nyyi ba̱ryat, bu̱ a̱wuwan, na̱nyyi na a̱ ssang u̱ na̱bvwa na̱srong ba̱ryat ka̱konu zuzzwa au yan ni. Kidei ka̱tsutsrang ji a̱ yin nyai Ma̱sat bu̱ Caina an cei a̱rya c. 3000 BCE. Ka̱tsutsrang a̱kkwot nzuzzwa nu a̱ yin wruk an cei ka̱ram c. 1800 BCE, nu a̱ yin yet a̱nyyi Phoenicians, pfong ba̱nyet Semitic ka̱ya Ma̱sat. Kpa nba na, ba yin kpa jem a̱ bvo twang nyai an bvuk yak a̱ tyei bvuk myin. Nyai a̱mi a̱kpa nzuzzwa Phoenician na nyyi Etruscan bu̱ zuzzwa Greek u wruk. Nyai ami, zuzzwa ji ba nyya pfong ka̱pfun ni u wruk, Latin, n yyi ji ba jem a̱ bvo twang nyai bvuk myin a̱ tyei bvuk yak ni.[5]
NTAKAI Zuzzwa shya byi ntakai ba̱gungang au ka̱ssu (allographs) ka a̱ mon bu̱ yya ji ba n wwang au jem a̱ zzu ni. Sat dujem tuyaan a̱ byi na̱ma nạhwa an yyi jem zuzzwa jring: a̱gba̱dang zuzzwa bu̱ cincong zuzzwa (an uppercase form (also called capital or majuscule) and a lowercase form (also called minuscule). Ba yet bu̱ du̱wan tuyring ma a̱ bvwon u̱ ka̱sak npfong du̱jem. A̱cecet nzuzzwa nu a̱ mi ba na n sook ka̱tsan du̱jem u̱ ba̱ryat bu̱ jem du̱yrek au ka̱bvwa ssang a̱yin a̱ bvo byi npfong nzaan da ni di an wap Jaman na konzan a̱tsak du̱yrek na na̱ nsook a̱gba̱dang nzuzzwa ni.[9]